Kolonoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Kolonoskopia – służy do badania jelita grubego , a często także ostatnich centymetrów jelita cienkiego

kolonoskopia

Ponad 48% chorych po 6 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Wskazanie


Powody uznawane jako wskazania do badania kolonoskopowego:

  • Przesiewowa kolonoskopia u osób powyżej 55r.ż.
  • Skriningowa kolonoskopia w rodzinnych nowotworach jelita grubego przed ukończeniem 20
  • Krew w stolcu
  • Krwawienie z odbytnicy lub smoliste stolce, przy niezmienionej gastroskopii
  • Poszukiwanie guza lub przerzutów nieznanego pierwotnego nowotworu, szczególnie gdy ma miejsce niejasna utrata wagi lub
  • Podejrzenie chorób zapalnych jelit
  • Niejasne zmiany w defekacji jak zaparcia lub biegunki
  • Dyskomfort w jamie brzusznej
  • Kontrola po leczeniu raka i usuwaniu polipów

Alternatywy


Przed kolonoskopią zaleca się udać się do gastroenterologa, opowiedzieć mu o szczegółowej historii chorób, historii rodzinnej jak również o swoim apetycie, ewentualnej utracie masy ciała nie związanej z dietą, bólach, nudnościach, wymiotach, wzdęciach, czy też ruchach jelit.

Czynność jelit można ocenić przez słuch, dotyk i wyczuwanie ewentualnego oporu. Badanie odbytu może pomóc ocenić stan śluzówki dolnego odcinka jelit.

Badanie kału poprzez szybki test diagnostyczny na krew utajoną jest jednym, oprócz kolonoskopii, z przesiewowych badań w profilaktyce raka jelita grubego. Każdego roku proponuje sięją mężczyznom i kobietom powyżej 50 r.ż. Regularne badanie zwiększa szansę na wczesną diagnozę. Pozytywny wynik testu (czyli obecność krwi w stolcu) jest wskazaniem do kolonoskopii. Negatywny wynik testu nie wyklucza raka jelita grubego.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Lewatywa z użyciem baru i obrazowanie rentgenowskie umożliwia zbadanie okrężnicy i odbytnicy pod kątem obecności guzów i innych zmian. W przyszłości inne metody obrazowe powinny odgrywać większą rolę, np. endoskopia jelita grubego przy użyciu kamery. Jest to metoda nie inwazyjna i bardzo dokładna oraz szybka. Nie wymaga przygotowania pacjenta.

 

Przygotowanie


Przed przystąpieniem do badania jelita grubego musi ono zostać opróżnione aby w trakcie nie nastąpiły problemy. Dzień przed badaniem, lub na kilka godzin przed stosuje się silne leki przeczyszczające głównie w postaci irygacji okrężnicy, rzadziej podaje się lewatywę.

Kilka lat temu należało wypić 3-5litrów niesmacznej cieczy w ciągu kilku godzin. Nieprzyjemny smak może zostać złagodzony przez ochłodzenie lub dodatek soku jabłkowego. Na rynku obecne są preparaty o pojemności 2l o smaku cytrynowym lub pomarańczowym by nieco ułatwić spożywanie. Kto nie może, lub nie chce spożywać leków przeczyszczających, może mieć wykonane zgłębnikowanie żołądka. Można również zastosować kombinację leków zwiększających ruchy jelit i osmotyczność. Należy przy tym spożywać dużo płynów. Wadą tej metody jest to że dochodzi często do zaburzenia równowagi elektrolitowej.

 

Sprzęt


Elastyczny kolonoskop ma średnicę około 1 cm i długość około 1,2 m. Zazwyczaj kolonoskop z kamerą jest używany do dziś, przesyła on obraz do monitora. Tak więc możliwe jest, że pacjent może śledzić postępowanie. Kolonoskop jest wyposażony w urządzenie ssące, które zasysa ciekłe pozostałości stolca może przepłukiwać jelito. Kanał obecny w kolonoskopie umożliwia wprowadzenie małych instrumentów (kleszcze i pętle), dzięki którym mogą być pobrane małe próbki tkanki lub polipy.

 

Uspokojenie i monitorowanie


Kolonoskopia jest wykonywane przez lekarza w praktyce klinicznej. Na życzenie można podać leki uspokajające np. midazolam w połączeniu ze środkami przeciwbólowymi jak petydyna lub tramadol. Badanie może przebiegać pod narkozą, przy podaniu propofolu. Należy pamiętać, że sedacja czy znieczulenie ogólne są odpowiedzialne za 50% powikłań występujących podczas badania, szczególnie krążeniowo-oddechowych, które są najczęstszymi przyczynami zgonu w trakcie kolonoskopii.

Ból w trakcie badania może być całkowicie zniesiony dzięki lekom narkotycznym, tak że żaden pacjent nie powinien cierpieć. Lepiej jest gdy pacjent pozostaje świadomy i może śledzić badanie na monitorze i w każdej chwili poprosić o sedację lub znieczulenie ogólne.
W trakcie sedacji pacjent jest monitorowany w sposób ciągły. Na palcu pacjenta umieszczony jest czujnik, który monitoruje nasycenie tlenem i puls. U pacjentów z grup ryzyka ciśnienie krwi jest kilkakrotnie mierzone jeśli jest to konieczne.

 

Przebieg procedury


Na początku badania, pacjent leży na plecach. Możliwe że znieczulenie, lub środki uspokajające zaczną działać w tej chwili. Pacjent leży na lewym boku, stabilnie, mając lekko zgięte nogi. Przyrząd jest przesuwany aż do jelita ślepego (kątnicy) i końcowej części jelita cienkiego. Podczas wycofywania kolonoskopu wdmuchiwane jest powietrze, błona śluzowa unosi się co pozwala na dokładne jej przeszukanie w poszukiwaniu zmian. Badanie zwykle zajmuje ok. 25minut. Wdmuchiwane powietrze może uchodzić po zakończeniu badania. Zastosowanie dwutlenku węgla zamiast powietrza może zminimalizować nieprzyjemne objawy uchodzenia gazów.

Wyniki badania

  • uchyłki
  • adenoidy
  • przewlekłe zapalne choroby jelit , rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
  • wrzody (owrzodzenia)
  • nowotwory
  • przewężenia (zwężenia)
  • krwawienie z błon śluzowych
  • ciała obce, pasożyty

 

Leczenie


Uchyłki

Uchyłki nie wymagają leczenia i nie mogą być uważane za choroby. Jedynie w przypadku krwawienia z uchyłków, hemostaza endoskopowa jest możliwe w bardzo rzadkich przypadkach. Ponadto, zapalenie uchyłków rozpoznano podczas fazy zapalnej spowodowanej możliwą perforacją.

Polipy

Polipy są makroskopowo widoczne. W ciągu kilku lat mogą przerodzić w raka jelita grubego, są więc usuwane w trakcie sesji kolonoskopii.

Zapalenie / owrzodzenia

W celu precyzyjnego zróżnicowania, pobiera się próbki owrzodzeń celem badania przyczyny ich powstawania.

Guzy

W przypadku nowotworów, a zwłaszcza raka jelita grubego, wycinki wysyłane są do dokładnych badań histologicznych. Gdy z powodu przewężenia, nie można u pacjenta wykonać kolonoskopii – do jelita wprowadza się stent. W dużych badaniach w Saarland można było wykazać, że u ludzi w ciągu ostatnich dziesięciu lat profilaktycznej kolonoskopii, znacznie rzadziej wykrywano zaawansowane zmiany przedrakowe.

Zwężenia

Aby zniwelować zatory, przez endoskop można wprowadzić balon do wypełnienia powietrzem lub wodą. Taką procedurę wykonują jedynie specjaliści, gdyż może dojść do perforacji jelita.

Krwawienie

Krwawienie występuje wtedy, gdy:

  • występują zmiany zapalne
  • występują uchyłki
  • krwawienia hemoroidów
  • malformacje naczyniowe (angiodysplazja)
  • wrzody (owrzodzenia)

Powikłania


Kolonoskopia jest uważana obecnie za rutynowe badanie i dlatego jest szczególnie bezpiecznie i nie niesie wysokiego ryzyka. Nie mniej jednak mogą wystąpić pewne komplikacje zagrażające zdrowiu.
Możliwym powikłaniem są perforacje ściany jelita poprzez endoskop, lub poprzez wdmuchiwane powietrz. Może to doprowadzić do przejścia treści jelitowej i bakterii do wnętrza jamy brzusznej, co może wymagać dalszej operacji. Nie jest wykluczone także nastąpienie krwawienia w ścianie jelita wywołane usunięciem polipów.

Większość z nich można jednak zatamować. Posocznica może pojawić się jako skutek dostania się bakterii do krwiobiegu i wymaga podania antybiotyków. Ze względu na wysokie dawki środka uspokajającego, może dojść do reakcji alergicznych na leki, objawiające się zaburzeniami oddychania i pracy serca, a nawet zatrzymaniem akcji serca.

Ryzyko wystąpienia powikłań u większości pacjentów w podeszłym wieku (z poważnymi chorobami współistniejącymi) jest większe niż u młodszych pacjentów. Komplikacje mogą również wystąpić, kiedy kolonoskopia jest wykonywane przez niedoświadczonego lekarza.

 

Korzyść w diagnostyce


Korzyści płynące z badań przesiewowych wymagają zrównoważenia pomiędzy rzeczywistą skutecznością i potencjalnie negatywnymi konsekwencjami powikłań.

Niektórzy pacjenci przychodzą na kolonoskopię nie mając żadnych objawów. Zgodnie z tym u większości nie wykryto żadnego istniejącego nowotworu. Z drugiej strony u 1141000 pacjentów którzy nie wykonywali wcześniej kolonoskopii, rozpoznano gruczolaki (polipy). Polip może przekształcić się w raka jelita grubego i może rozwijać się nowotwór złośliwy.

Wiarygodność kolonoskopii jest wysoka. Jest wykrywane ok. 97% gruczolaków, które mogą stać się potencjalnymi nowotworami. Jakoś badania zależy także od doświadczenia lekarza. Aby przeprowadzać kolonoskopię na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne, lekarz w Niemczech musi wykazać 200 badan i 10 usunięć polipów rocznie.
Długoterminowe badania prowadzone w USA przez 23 lata wykazały zmniejszenie śmiertelności z powodu raka jelita grubego o 53% u osób, które miały usunięte polipy w trakcie kolonoskopii.

Na raka zmarło 122602 pacjentów po średnio 15 latach obserwacji (0,5%), a nie tak jak oczekiwano 1%. 48% pacjentów zmarło w trakcie obserwacji z innych przyczyn. W jakim stopniu średnia długość życia jest zwiększona poprzez przesiewowe badania – nie wiadomo.Inne badania, które mogą dostarczyć dokładnych danych na temat kolonoskopii prowadzone są w Europie Północnej, Hiszpanii i USA. Wyniki będą dostępne w 2021r. W kliniczno-kontrolnym badaniu opublikowanym w 2013r. w Annals of Internal Medicine, wykazano zmniejszenie występowania raka jelita grubego o ponad dwie trzecie, w związku z zastosowaniem przesiewowej kolonoskopii. Tak więc jest to podobny wynik do niemieckiego badania z 2011r.