Wirtualna kolonoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Kolonoskopia wirtualna – jest to badanie radiologiczne jelita grubego ( okrężnicy ) z wykorzystaniem tomografii komputerowej (CT) i może być wówczas nazywane kolonografią lub kolonoskopią CT. W trakcie badania zostają wykonane zdjęcia, a specjalne programy komputerowe tworzą z nich dwu- lub trójwymiarowe obrazy powierzchni jelita. Dzięki tej metodzie można diagnozować polipy, guzy i uchyłki. Rzadziej wykonuje się kolonoskopię wirtualną z użyciem rezonansu magnetycznego.

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

wirtualna-kolonoskopia

 

Wskazania


  • potwierdzenia wyników tradycyjnej kolonoskopii
  • poszukiwanie guza szczególnie gdy ma miejsce niejasna utrata wagi, lub poszukiwanie przerzutów nieznanego guza pierwotnego
  • nadanie po usunięciu raka lub polipów
  • nie wykonalna tradycyjna kolonoskopia

 

Przygotowanie


Podobnie jak w przypadku konwencjonalnej kolonoskopii, okrężnica powinna zostać opróżniona przed badaniem, by analiza obrazów nie była utrudniona. Istnieje wiele różnych sposobów przygotowania jelita grubego. Może ono składać się z kilkudniowej diety niskoresztkowej, płynnej lub podaniu różnej kombinacji środków przeczyszczających poprzedniego dnia lub w ciągu kilku dni. Ważne jest by utrzymać odpowiednie nawodnienie, które wspiera oczyszczanie jelita grubego i kompensuje utraty wody w trakcie stosowania środków przeczyszczających. Czasami można podać czopek aby lepiej oczyścić odbytnicę. Często dodatkowo stosuje się doustny środek kontrastowy, preparaty jodu lub baru, co pomaga dokładniej ocenić stan jelit i uniknąć błędów w diagnozie. W dniu badania pacjent powinien pić tylko jasne napoje.

Przebieg badania


Całe badania trwa 10-20minut, nie ma potrzeby podawania środków przeciwbólowych ani uspokajających. Zwykle dożylnie podaje się hioscynę lub glukagon. Na początku badania do odbytnicy wprowadza się cienką, krótką rurkę silikonową, przez krótą wstrzykuje się gaz poprzez automatyczną pompę. Na ogół jest to CO2, ponieważ jest szybko absorbowany w jelitach i w związku z tym zredukowane są nieprzyjemne wzdęcia. Gdy jelito grube jest rozszerzone, badanie odbywa się w pozycji leżącej. Pacjent jest wprowadzany do tomografu, skany są wykonywane 10-20 sekund a następnie pacjent obraca się. Zazwyczaj skany są wykonywane ze zmniejszoną dawką promieniowania.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Przetwarzanie i analiza obrazu


Po badaniu, skany obrazów są przetwarzane przez programy komputerowe. Radiolog analizuje serię zdjęć. Obszary oceniane jako niekompletne, lub zawierające podejrzane zmiany są porównywane w obu seriach. Może zostać stworzony obraz 3d. Oprócz oceny jelita grubego, pozostałe struktury jamy brzusznej również podlegają badaniu.

 

Co można diagnozować


  • uchyłki
  • adenoidy
  • nowotwory
  • przewężenia
  • inne schorzenia pozajelitowe

 

Korzyści


Wirtualna kolonoskopia jest wygodna dla pacjenta i wymaga mniej czasu niż konwencjonalna kolonoskopia. Nie ma potrzeby podawania środków przeciwbólowych ani uspokajających.

Obrazy z wirtualnej kolonoskopii są w każdej chwili dostępne do oceny. Badanie to umożliwia również ustalenie wtórne schorzenia nie związane z jelitami, gdyż może być połączone z tomografią jamy brzusznej.

 

Wady


Wirtualna kolonoskopia wykorzystuje promienie X, mimo że dawka może być znacznie zmniejszona za pomocą odpowiednich protokołów. Nie można w jej trakcie pobrać próbek, ani usunąć polipów. Nie są diagnozowane zmiany zapalne i angiodysplazja. W dalszym ciągu jako złoty standard w ocenie okrężnicy uważa się konwencjonalną kolonoskopię.

Rektoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Rektoskopia (sigmoidoskopia) – służy do badania odbytnicy i zazwyczaj ostatniego centymetra odbytu. Aby zbadać całe jelito grube stosuje się kolonoskopię.

retroskopia

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Przygotowanie


Przygotowanie do badania jest bardzo proste, należy opróżnić odbytnicę, tak by badanie nie było utrudnione. Na godzinę przed badaniem podaje się środek przeczyszczający – lewatywę lub czopek co prowadzi do defekacji w ciągu 15-30minut. Dawniej lewatywę wykonywano ze znacznie większą ilością płynu, jednak nawet po odczekaniu jednej godziny w jelitach nadal znajdował się płyn, co miało wpływ na jakość badania i przedłużało jego czas.

Metoda


W tym badaniu stosuje się sztywne wzierniki odbytnicze o długości 20-30cm i średnicy ok. 2cm. Od jakiegoś czasu w użyciu są także elastyczne endoskopy o długości ok. 60cm. Badanie odbywa się w pozycji leżącej na lewym boku, albo na specjalnym stole. Możliwa jest także pozycja podobna do ginekologicznej. Przyrząd wsuwa się w całości, za pomocą wdmuchiwanego powietrza dochodzi do rozszerzenia światła jelita i cała śluzówka może być dokładnie zbadana.

Badanie trwa 5-10minut. Może ono wykryć stany zapalne, zwężenia, uchyłki, hemoroidy i polipy – które mogą w ciągu kilku lat przekształcić się w raka jelita grubego i powinny być od razu usunięte. Można także endoskopowo zniwelować krwawienie, oraz przeprowadzić wewnątrzświatłowe USG. Badanie samo w sobie jest postrzegane jako nieprzyjemne, szczególnie na skutek wdmuchiwanego powietrza które może powodować poważne wzdęcia.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Proktoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Proktoskopia – jest inwazyjną metoda badania kanału odbytu i dolnej odbytnicy w chorobach proktologicznych . Inne sposoby badania okrężnicy to Sigmoidoskopia , rektosigmoidoskopia i kolonoskopia.

proktoskopia

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Przygotowanie


Przygotowanie do badania jest proste, wymaga tylko opróżnienia odbytnicy. Pacjent powinien postarać się to zrobić w sposób naturalny, jeśli się to nie powiedzie, godzinę przed badaniem podaje się środek przeczyszczający w formie lewatywy lub czopków. Inne przygotowanie do tego badania nie jest wymagane.

Niektórzy lekarze podejmują się proktoskopii bez oczyszczania jelit, by uniknąć podrażnienia błony śluzowej jelit przez środki przeczyszczające. Drobne ruchy jelit podczas wyciągania proktoskopu są tolerowane.

Metoda


Do badania używa się metalowej rurki, tzw. proktoskopu który ma 10-15cm długości i zmienną średnicę (1,5-2cm u dorosłych). Pacjent znajduje się w pozycji leżącej na lewym boku, lub w pozycji litotomicznej.

Badanie trwa kilka minut, w trakcie badania można wykonywać także pewne procedury jak skleroterapia lub podwiązanie hemoroidów. Samo badanie jest nie przyjemne, może być także bolesne.

Anoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Anoskopia – to metoda badania zwieracza lub kanału odbytu. Stosowana jest np. w przypadku hemoroidów, czy też diagnozowania infekcji.

anoskopia

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Przygotowanie


Przygotowanie do badania jest bardzo proste, to zwykle wystarcza jeśli na krótko przed badaniem pacjent uda się do toalety celem wypróżnienia. Powinien nie wypróżniać się, a następnie wykonać małą lewatywę lub zażyć środek przeczyszczający. Inne przygotowanie nie jest wymagane do tego badania.

Metoda


W tym badaniu stosuje się albo sztywny anoskop o około 5 cm długości i średnicy od około 3 do 4 centymetrów, można także zastosować wziernik. Pacjent leży na lewym boku, w lub w pozycji litotomicznej. Samo badanie trwa zaledwie kilka minut i można dzięki niemu diagnozować zapalenia, przewężenia, przetoki, hemoroidy i szczeliny odbytu. Samo badanie jest postrzegane jako nieprzyjemne ale nie powoduje bólu.

Endoskopia kapsułkowa w chorobie Leśnowskiego-Crohna

Endoskopia kapsułkowa – to technika wymyślona na przełomie 2000 i 2001r. i jest pierwszą powszechnie stosowaną techniką obrazowania śluzówki przewodu pokarmowego przy użyciu kamery zamkniętej w kapsułce (Pill-CAM). W trakcie przechodzenia przez przewód pokarmowy, kapsułka wykonuje zdjęcia błony śluzowej jelit i wysyła do zewnętrznego rejestratora danych. Następnie obrazy mogą być oceniane przez odpowiednio przeszkolonego lekarza.

endoskopia-kapsulkowa

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Historia rozwoju metody


Pomysłodawcą zastosowania w medycynie kapsułki wideo był izraelski inżynier Gavriel Iddan, który opracował ją i opatentował ją za czasów swojej kadencji w RAFAEL Advanced Defense Systems Ltd. Po stworzeniu pierwszego opisu kapsułek endoskopowych w 2000r. firma Imaging Ltd uzyskała certyfikat CE dla Europy i zatwierdziła je FDA. Istnieje obecnie kilku producentów systemów aparatów kapsułkowych, a także różne rodzaje aparatów, które opracowano specjalnie do badania przełyku, żołądka, jelita cienkiego i grubego. Sposób został opracowany aby umożliwić dotychczas utrudnione badanie endoskopowe jelita cienkiego

Kapsułkowa endoskopia przełyku i żołądka


Endoskopia kapsułkowa przełyku została porównana do konwencjonalnego badania lutrem, które można łatwo i szybko wykonać u większości przypadków w praktyce klinicznej.
Do badania żołądka wykorzystuje się tak zwane prowadzenie kapsułki endoskopowej przez magnes (kapsułka może być przewodnikiem magnetycznym). Proces ten był jedynie wykorzystywany w badaniach klinicznych.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Kapsułkowa endoskopia jelita cienkiego i grubego


W przeciwieństwie do endoskopii kapsułkowej przełyku i żołądku, endoskopia kapsułkowa jelita cienkiego uzyskała stałe miejsce w diagnostyce okrężnicy.

Stosowanie małych i dużych kapsułek endoskopii jelita

Kapsułka wideo dla jelita cienkiego jest wolno poruszającym się aparatem cyfrowym , który elektronicznie oświetla, steruje i transmituje dane, jego bateria ma wymiar około 26 mm długości i około 11 mm średnicy.

Najnowsza generacja kapsułek zapisuje obraz z częstotliwością z jaką kapsułka porusza się po jelitach – sześć klatek na sekundę. Kąt fotografowania wynosi 156 °. Minimalna wielkość obiektu to 0,07 mm. Pojemność baterii zapewnia nagrywanie przez ponad 11 godzin. Kapsułka wideo dla jelita grubego ma dwie głowice aparatu – po jednej na każdym końcu. Można lepiej zwizualizować miejsca które trudno jest zbadać innymi metodami.

Obie głowice aparatu mają kąt fotografowania 172 °, więc jest możliwy prawie panoramiczny widok. Częstotliwość zapisu obrazu zmienia się w zależności od prędkości poruszania się kapsułki w jelitach i oscyluje od 4-35 klatek na sekundę.

Wykonanie badania jelita

Przed rozpoczęciem endoskopii kapsułkowej, niezbędne jest gruntowne oczyszczenie jelita grubego. Kapsułka jest połykana, a podczas 6-8h drogi przez przewód pokarmowy obrazuje wnętrze jelit, a obraz ten jest wysyłany do jednostki nagrywającej. Pacjent może więc swobodnie poruszać się podczas nagrywania 50 do 60000 zdjęć,. Obrazy są następnie montowane za pomocą specjalnego oprogramowania, powstaje film który jest oceniany przez lekarza. Kapsułkę wykorzystuje się tylko raz. W badaniu nie wykorzystuje się promieniowania jonizującego. Nie muszą być podawane środki usypiające czy uspokajające. W badaniu okrężnicy pacjent wypija w trakcie przechodzenia kapsułki dodatkowo specjalny płyn aby kapsułka doszła szybciej do jelita grubego.

 

Wskazania do endoskopowej endoskopii jelita cienkiego


Kapsułkowa endoskopia jelita cienkiego jest diagnostycznym złotym standardem do oceny jelita cienkiego. Zgodnie z zaleceniami Niemieckiego Towarzystwa ds. Układu trawiennego i chorób metabolicznych (DGVS), stosowanie kapsułek powinno mieć miejsce przy każdym podejrzeniu choroby jelit. Najważniejszym wskazaniem jest krwawienie z przewodu pokarmowego które nie pochodzi ani z żołądka ani z jelita grubego. W ostatnich latach kapsułki wykorzystuje się również u pacjentów z podejrzeniem lub ze zdiagnozowaną chorobą Crohna. Inne możliwe wskazania to podejrzenia zespołów przedrakowych, celiakii czy też innych chorób jelita cienkiego

 

Wskazania do endoskopii kapsułkowej jelita grubego


Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii (ESGE) zaleca w swoich wytycznych z 2012r. użycie kapsułek endoskopowych u pacjentów, u których konwencjonalna kolonoskopia nie była możliwa, a także u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem krwawienia, uszkodzenia jelit, lub w związku z potrzebą zastosowania środków uspokajających/usypiających. W Japonii metodę tę stosuje się zawsze, co także pozwala na wyeliminowanie wstydu (nie ma potrzeby ściągania odzieży). Kapsułka jest sterylnie pakowana i służy do jednorazowego użytku.

 

Przeciwwskazania do stosowania kapsułek endoskopowych


Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania kapsułek endoskopowych jest znane lub podejrzewane patologiczne zwężenie w przewodzie pokarmowym, które mogłyby utrudniać przejście kapsuły. Wcześniej można wykonać badanie drożności przewodu pokarmowego przy użyciu innej, specjalnej kapsułki. Ma ona identyczny kształt i rozmiar, ale rozpuszcza się po ok. 30h, w przypadku napotkania na swojej drodze jakichkolwiek przeszkód. Przejście nienaruszonej kapsułki wskazuje na drożność jelita i możliwość wykonania endoskopii kapsułkowej. Inne przeciwskazania to zaburzenia połykania, ciąża, i udział w MRI. Nie dostępne są kapsułki dla dzieci poniżej 2r. ż.

 

Metody konkurencyjne i uzupełniające


Badanie jelita cienkiego

Jelito cienkie może być badane z wykorzystaniem metody enteroskopii balonowej. Sposób ten jest bardzo czasochłonny i może być dla pacjenta stresujący. Zwykle jako przygotowanie do badania stosuje się endoskopię kapsułkową, aby dowiedzieć się czy balonowa enteroskopia jest w ogóle konieczna i w jaki sposób badanie powinno przebiegać (przez usta, przełyk i żołądek, czy może od dołu przez jelito grube). W porównaniu z metodami radiologicznymi (klasyczna enterokliza, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny), kapsułka ma znacznie większą dokładność i w sposób bardziej czuły wykrywa zmiany błony śluzowej jelita cienkiego, natomiast metody radiologiczne wykorzystuje się tylko w bardzo specyficznych i raczej rzadkich przypadkach.

Badanie jelita grubego

Standardowym badaniem jelita grubego jest kolonoskopia konwencjonalna. Inne metody, w wyjątkowych przypadkach są to ultradźwięki i kolonoskopia wirtualną (CT i MRI). Dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego używane są testy zawartości krwi w kale o różnej wrażliwości. Kapsułkowa endoskopia okrężnicy ma w diagnostyce chorób jelita grubego ma w niektórych przypadkach priorytet.

Gastroskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Gastroskopia lub ezofagoduodendoskopia (EGD) – to metoda medyczna diagnostyki górnej części przewodu pokarmowego. Została ona opracowany przez chirurga Johann’a Freiherr’a von Mikulicz-Radeckiego w 1881r.

gastroskopia

Gastroskopii używać można do obserwacji wnętrza przełyku, żołądka i dwunastnicy. Można pobierać małe próbki błony śluzowej do badania mikroskopowego, większe obszary tkanek, polipy można usuwać dzięki pętli.

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Można dokonywać elektrokoagulacji krwawiących wrzodów żołądka lub używać w tym celu klipsów. Krwawienie z żylaków przełyku zatrzymuje podwiązanie gumką. Do badania stosuje się specjalny endoskop światłowodowy – zwany gastroskopem, przez który można dokonywać obserwacji. Poprzednie urządzenia pozwalały jedynie na bezpośrednią obserwację, natomiast obecne wyposażone są w kamery dzięki którym można nagrywać i przechowywać obraz badania.

Gastroskopia zalecana jest w uporczywych bólach brzucha, nawracających problemach z połykaniem, niejasnych biegunkach, podejrzeniach wrzodów lub raka żołądka, oraz w przypadku uporczywej zgagi. W zależności od okoliczności, może być zalecane okresowe wykonywanie gastroskopii.

Przy nagłych krwawieniach z żołądka, przełyku lub dwunastnicy wykonuje się gastroskopię by odnaleźć i zatrzymać krwawienie celem ratowania życia pacjenta. Źródłami krwawień są zwykle wrzody żołądka. Krwawienia z żylaków przełyku u pacjentów z marskością wątroby mogą być śmiertelne.

Badanie to może odbywać się przez nos. Bardzo cienka rurka jest wprowadzana do nosa. Badania wykazują, że dla pacjentów przyjemniejsze jest badanie przez usta.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Badanie


Ok. 6h przed badaniem nie powinno się już nic jeść ani pić. Jest ono poprzedzone spotkaniem wyjaśniającym. Do badań gardło znieczula się miejscowo lidokainą w sprayu by zmniejszyć odruch wymiotny. Denerwujący się pacjenci otrzymują środek uspokajający np. midazolam, a następnie krótko znieczulający lek propofol. Po takiej sedacji, pacjenci muszą leżeć przez jedną-dwie godziny. Przez ten czas nie można prowadzić pojazdów

Pacjent w trakcie badania leży na lewym boku z głową opartą na poduszce. Ustnik umieszcza się między zębami pacjenta, by zapobiec gryzieniu endoskopu. Podczas badania pacjent nie może połykać. Jest to nie przyjemne dla większości pacjentów, ale da się znieść. Endoskop wprowadza się po języku, przez jamę ustną a następnie do przełyku.

Instrument ten będzie stopniowo prowadzony przez przełyk, gdzie zmiany można obserwować zmiany patologiczne. Urządzenie przechodzi przez żołądek i odźwiernik do pierwszej i drugiej części dwunastnicy. Aby rozciągnąć światło narządów, są napompowywane powietrzem. Po zakończeniu pobierania, endoskop jest wsuwany do żołądka i badane są dno żołądka i ściany żołądka. Tutaj endoskop doprowadza się za pomocą tak zwanego manewru J. Przy wysuwaniu endoskopu powietrze jest zasysane z powrotem.

 

Powikłania


Poważne powikłania gastroskopii są rzadkie lub bardzo rzadkie. Najczęściej spotykane są problemy sercowo-naczyniowe, jak reakcje na środki uspokajające i przeciwbólowe , może nastąpić zapalenie płuc , perforacje i krwawienia po biopsji lub usuwaniu polipów. Podczas zabiegu istnieje niewielkie ryzyko perforacji ściany żołądka. Narkoza może prowadzić do niewydolności oddechowej i zatrzymania oddechu.

Dzięki kontroli przy użyciu pulsoksymetru można wyeliminować wiele poważnych problemów.

Kolonoskopia w chorobie Leśniowskiego-Crohna

Kolonoskopia – służy do badania jelita grubego , a często także ostatnich centymetrów jelita cienkiego

kolonoskopia

Wielu chorych po 4 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

Wskazanie


Powody uznawane jako wskazania do badania kolonoskopowego:

  • Przesiewowa kolonoskopia u osób powyżej 55r.ż.
  • Skriningowa kolonoskopia w rodzinnych nowotworach jelita grubego przed ukończeniem 20
  • Krew w stolcu
  • Krwawienie z odbytnicy lub smoliste stolce, przy niezmienionej gastroskopii
  • Poszukiwanie guza lub przerzutów nieznanego pierwotnego nowotworu, szczególnie gdy ma miejsce niejasna utrata wagi lub
  • Podejrzenie chorób zapalnych jelit
  • Niejasne zmiany w defekacji jak zaparcia lub biegunki
  • Dyskomfort w jamie brzusznej
  • Kontrola po leczeniu raka i usuwaniu polipów

Alternatywy


Przed kolonoskopią zaleca się udać się do gastroenterologa, opowiedzieć mu o szczegółowej historii chorób, historii rodzinnej jak również o swoim apetycie, ewentualnej utracie masy ciała nie związanej z dietą, bólach, nudnościach, wymiotach, wzdęciach, czy też ruchach jelit.

Czynność jelit można ocenić przez słuch, dotyk i wyczuwanie ewentualnego oporu. Badanie odbytu może pomóc ocenić stan śluzówki dolnego odcinka jelit.

Badanie kału poprzez szybki test diagnostyczny na krew utajoną jest jednym, oprócz kolonoskopii, z przesiewowych badań w profilaktyce raka jelita grubego. Każdego roku proponuje sięją mężczyznom i kobietom powyżej 50 r.ż. Regularne badanie zwiększa szansę na wczesną diagnozę. Pozytywny wynik testu (czyli obecność krwi w stolcu) jest wskazaniem do kolonoskopii. Negatywny wynik testu nie wyklucza raka jelita grubego.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Lewatywa z użyciem baru i obrazowanie rentgenowskie umożliwia zbadanie okrężnicy i odbytnicy pod kątem obecności guzów i innych zmian. W przyszłości inne metody obrazowe powinny odgrywać większą rolę, np. endoskopia jelita grubego przy użyciu kamery. Jest to metoda nie inwazyjna i bardzo dokładna oraz szybka. Nie wymaga przygotowania pacjenta.

 

Przygotowanie


Przed przystąpieniem do badania jelita grubego musi ono zostać opróżnione aby w trakcie nie nastąpiły problemy. Dzień przed badaniem, lub na kilka godzin przed stosuje się silne leki przeczyszczające głównie w postaci irygacji okrężnicy, rzadziej podaje się lewatywę.

Kilka lat temu należało wypić 3-5litrów niesmacznej cieczy w ciągu kilku godzin. Nieprzyjemny smak może zostać złagodzony przez ochłodzenie lub dodatek soku jabłkowego. Na rynku obecne są preparaty o pojemności 2l o smaku cytrynowym lub pomarańczowym by nieco ułatwić spożywanie. Kto nie może, lub nie chce spożywać leków przeczyszczających, może mieć wykonane zgłębnikowanie żołądka. Można również zastosować kombinację leków zwiększających ruchy jelit i osmotyczność. Należy przy tym spożywać dużo płynów. Wadą tej metody jest to że dochodzi często do zaburzenia równowagi elektrolitowej.

 

Sprzęt


Elastyczny kolonoskop ma średnicę około 1 cm i długość około 1,2 m. Zazwyczaj kolonoskop z kamerą jest używany do dziś, przesyła on obraz do monitora. Tak więc możliwe jest, że pacjent może śledzić postępowanie. Kolonoskop jest wyposażony w urządzenie ssące, które zasysa ciekłe pozostałości stolca może przepłukiwać jelito. Kanał obecny w kolonoskopie umożliwia wprowadzenie małych instrumentów (kleszcze i pętle), dzięki którym mogą być pobrane małe próbki tkanki lub polipy.

 

Uspokojenie i monitorowanie


Kolonoskopia jest wykonywane przez lekarza w praktyce klinicznej. Na życzenie można podać leki uspokajające np. midazolam w połączeniu ze środkami przeciwbólowymi jak petydyna lub tramadol. Badanie może przebiegać pod narkozą, przy podaniu propofolu. Należy pamiętać, że sedacja czy znieczulenie ogólne są odpowiedzialne za 50% powikłań występujących podczas badania, szczególnie krążeniowo-oddechowych, które są najczęstszymi przyczynami zgonu w trakcie kolonoskopii.

Ból w trakcie badania może być całkowicie zniesiony dzięki lekom narkotycznym, tak że żaden pacjent nie powinien cierpieć. Lepiej jest gdy pacjent pozostaje świadomy i może śledzić badanie na monitorze i w każdej chwili poprosić o sedację lub znieczulenie ogólne.
W trakcie sedacji pacjent jest monitorowany w sposób ciągły. Na palcu pacjenta umieszczony jest czujnik, który monitoruje nasycenie tlenem i puls. U pacjentów z grup ryzyka ciśnienie krwi jest kilkakrotnie mierzone jeśli jest to konieczne.

 

Przebieg procedury


Na początku badania, pacjent leży na plecach. Możliwe że znieczulenie, lub środki uspokajające zaczną działać w tej chwili. Pacjent leży na lewym boku, stabilnie, mając lekko zgięte nogi. Przyrząd jest przesuwany aż do jelita ślepego (kątnicy) i końcowej części jelita cienkiego. Podczas wycofywania kolonoskopu wdmuchiwane jest powietrze, błona śluzowa unosi się co pozwala na dokładne jej przeszukanie w poszukiwaniu zmian. Badanie zwykle zajmuje ok. 25minut. Wdmuchiwane powietrze może uchodzić po zakończeniu badania. Zastosowanie dwutlenku węgla zamiast powietrza może zminimalizować nieprzyjemne objawy uchodzenia gazów.

Wyniki badania

  • uchyłki
  • adenoidy
  • przewlekłe zapalne choroby jelit , rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego
  • wrzody (owrzodzenia)
  • nowotwory
  • przewężenia (zwężenia)
  • krwawienie z błon śluzowych
  • ciała obce, pasożyty

 

Leczenie


Uchyłki

Uchyłki nie wymagają leczenia i nie mogą być uważane za choroby. Jedynie w przypadku krwawienia z uchyłków, hemostaza endoskopowa jest możliwe w bardzo rzadkich przypadkach. Ponadto, zapalenie uchyłków rozpoznano podczas fazy zapalnej spowodowanej możliwą perforacją.

Polipy

Polipy są makroskopowo widoczne. W ciągu kilku lat mogą przerodzić w raka jelita grubego, są więc usuwane w trakcie sesji kolonoskopii.

Zapalenie / owrzodzenia

W celu precyzyjnego zróżnicowania, pobiera się próbki owrzodzeń celem badania przyczyny ich powstawania.

Guzy

W przypadku nowotworów, a zwłaszcza raka jelita grubego, wycinki wysyłane są do dokładnych badań histologicznych. Gdy z powodu przewężenia, nie można u pacjenta wykonać kolonoskopii – do jelita wprowadza się stent. W dużych badaniach w Saarland można było wykazać, że u ludzi w ciągu ostatnich dziesięciu lat profilaktycznej kolonoskopii, znacznie rzadziej wykrywano zaawansowane zmiany przedrakowe.

Zwężenia

Aby zniwelować zatory, przez endoskop można wprowadzić balon do wypełnienia powietrzem lub wodą. Taką procedurę wykonują jedynie specjaliści, gdyż może dojść do perforacji jelita.

Krwawienie

Krwawienie występuje wtedy, gdy:

  • występują zmiany zapalne
  • występują uchyłki
  • krwawienia hemoroidów
  • malformacje naczyniowe (angiodysplazja)
  • wrzody (owrzodzenia)

Powikłania


Kolonoskopia jest uważana obecnie za rutynowe badanie i dlatego jest szczególnie bezpiecznie i nie niesie wysokiego ryzyka. Nie mniej jednak mogą wystąpić pewne komplikacje zagrażające zdrowiu.
Możliwym powikłaniem są perforacje ściany jelita poprzez endoskop, lub poprzez wdmuchiwane powietrz. Może to doprowadzić do przejścia treści jelitowej i bakterii do wnętrza jamy brzusznej, co może wymagać dalszej operacji. Nie jest wykluczone także nastąpienie krwawienia w ścianie jelita wywołane usunięciem polipów.

Większość z nich można jednak zatamować. Posocznica może pojawić się jako skutek dostania się bakterii do krwiobiegu i wymaga podania antybiotyków. Ze względu na wysokie dawki środka uspokajającego, może dojść do reakcji alergicznych na leki, objawiające się zaburzeniami oddychania i pracy serca, a nawet zatrzymaniem akcji serca.

Ryzyko wystąpienia powikłań u większości pacjentów w podeszłym wieku (z poważnymi chorobami współistniejącymi) jest większe niż u młodszych pacjentów. Komplikacje mogą również wystąpić, kiedy kolonoskopia jest wykonywane przez niedoświadczonego lekarza.

 

Korzyść w diagnostyce


Korzyści płynące z badań przesiewowych wymagają zrównoważenia pomiędzy rzeczywistą skutecznością i potencjalnie negatywnymi konsekwencjami powikłań.

Niektórzy pacjenci przychodzą na kolonoskopię nie mając żadnych objawów. Zgodnie z tym u większości nie wykryto żadnego istniejącego nowotworu. Z drugiej strony u 1141000 pacjentów którzy nie wykonywali wcześniej kolonoskopii, rozpoznano gruczolaki (polipy). Polip może przekształcić się w raka jelita grubego i może rozwijać się nowotwór złośliwy.

Wiarygodność kolonoskopii jest wysoka. Jest wykrywane ok. 97% gruczolaków, które mogą stać się potencjalnymi nowotworami. Jakoś badania zależy także od doświadczenia lekarza. Aby przeprowadzać kolonoskopię na ustawowe ubezpieczenie zdrowotne, lekarz w Niemczech musi wykazać 200 badan i 10 usunięć polipów rocznie.
Długoterminowe badania prowadzone w USA przez 23 lata wykazały zmniejszenie śmiertelności z powodu raka jelita grubego o 53% u osób, które miały usunięte polipy w trakcie kolonoskopii.

Na raka zmarło 122602 pacjentów po średnio 15 latach obserwacji (0,5%), a nie tak jak oczekiwano 1%. 48% pacjentów zmarło w trakcie obserwacji z innych przyczyn. W jakim stopniu średnia długość życia jest zwiększona poprzez przesiewowe badania – nie wiadomo.Inne badania, które mogą dostarczyć dokładnych danych na temat kolonoskopii prowadzone są w Europie Północnej, Hiszpanii i USA. Wyniki będą dostępne w 2021r. W kliniczno-kontrolnym badaniu opublikowanym w 2013r. w Annals of Internal Medicine, wykazano zmniejszenie występowania raka jelita grubego o ponad dwie trzecie, w związku z zastosowaniem przesiewowej kolonoskopii. Tak więc jest to podobny wynik do niemieckiego badania z 2011r.