Afty w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna

Owrzodzenie aftowe (afty) – jest to bolesne, uszkodzenie błony śluzowej jamy ustnej lub dziąseł z rumieniowatą obrączką Dotyczy ono jamy ustnej, ust, migdałków lub języka. W niektórych przypadkach, może dotyczyć innych błon śluzowych, np. okolic narządów płciowych.

Ponad 48% chorych po 6 miesiącach w chorobie Crohna notuje trwałą remisję po zastosowaniu protokołu DLS → czytaj więcej

afty

Przypominają zwłóknione białe wrzody. Mówi się, że powodują je bakterie, m.in. paciorkowce, jednak nie ma co do tego pewności. Jako przyczynę podaje się także wirusy, w szczególności adenowirusy i wirusy opryszczki typu 1 do 6. Afty mogą pojawić się jednocześnie w kilku miejscach. W przypadku często powtarzających się na aft, mówimy o przewlekłym nawracającym aftowym zapaleniu. Częstość występowania tej przypadłości wynosi od 5 do 21%.

Przyczyny


Przyczyny ( etiologia ) i mechanizm powstawania ( patogeneza ) nawracających zapaleń aftowych są w dużej mierze niejasne. Zakłada się, że dużą rolę w ich powstawaniu odgrywają czynniki genetyczne. Historię rodzinną nawracających owrzodzeń aftowych obserwuje się u 30-40% chorych. Jednak pewne jest, że chorowanie na celiakię może być przyczyną ich występowania. Możliwe także, że wiążą się z nimi urazy błony śluzowej jamy ustnej, reakcje na spożycie różnych pokarmów (orzechy, czekolada, pomidory, pikantne jedzenie, owoce cytrusowe, napoje alkoholowe), czy niedobory składników odżywczych (niedobór witaminy B12, żelaza, czy kwasu foliowego), oraz niedokwaśność żołądkowa, a także zmiany w układzie hormonalnym. U osób z ostrymi chorobami układowymi jak choroby zapalne jelit lub choroba Behceta czy HIV mogą również pojawiać się afty.

Najnowsze badania dowodzą, iż L-formy bakterii są przyczyną choroby

Nie zauważono związku występowania aft z okresem ciąży, menopauzy czy też fazą cyklu miesiączkowego. Stres jako czynnik wyzwalający został zanotowany już dawno temu i nadal uważa się go za główną przyczynę występowania aftowych owrzodzeń.
Możliwą przyczyną może być także podrażnienie spowodowane przez związki chemiczne jak laurylosiarczan sodu (SLS), który często zawarty jest w pastach do zębów. Afty występują częściej u palaczy niż u osób nie palących. Przyczyną jest nadmierne rogowacenie śluzówki, które podejrzewa się u osób palących.

 

Przebieg choroby


Mniejsze wrzody aftowe , mają średnicę mniejszą niż jeden centymetr. Do ich wyleczenia dochodzi w ciągu jednego do dwóch tygodni. Jednakże, zdarza się, że występują afty o średnicy około jednego centymetra do około 30 mm i więcej. Tak duże afty, mogą utrzymywać się przez kilka tygodni lub miesięcy i goić się pozostawiając bliznę. W owrzodzeniach opryszczkowych występuje duża liczba małych aft jednak postać ta występuje bardzo rzadko, choć ma tendencję do nawracania.

Bolesność aft jest bardzo różna i zależy od cech indywidualnych. Afty mogą być bardzo bolesne, a podrażnienie dodatkowo wzmaga ból. Mówienie, jedzenie, przełykanie śliny lub wody może wywołać ból. Wielkość aft jest często czynnikiem decydującym o nasileniu bólu, który wywołują.

Tak więc, na przykład, stosunkowo małe afty o średnicy kilku milimetrów, które pojawią się na końcu języka, mogą boleć znacznie bardziej dotkliwie niż większe, które znajdują się w części jamy ustnej mniej wystawionej na podrażnienia(np. na policzkach). Zdarza się, że afty nie bolą.

 

Diagnoza


Rozpoznanie nawracającego zapalenia aftowego odbywa się na podstawie wywiadu lekarskiego i obrazu klinicznego, ponieważ szczegółowe badania laboratoryjne nie są dostępne. Aby wykryć chorobę podstawową (choroby autoimmunologiczne, zakażenia, przyczyny genetyczne), różne parametry laboratoryjne mogą pomóc w uzupełnieniu historii medycznej.

 

Leczenie


Leczenie miejscowe znajduje się na pierwszym miejscu w leczeniu chorób ogólnoustrojowych. Przyczyna występowania nawracających aft, które nie są powiązane z żadną chorobą układową – nie jest jeszcze znana. Podawanie antybiotyków, leków przeciwwirusowych, czy gammaglobulin nie przyniosły żadnego efektu.

Objawowe leczenie aft obejmuje stosowanie leki, takich jak lidokaina, polidokanol lub benzydamina; Istnieją spreje, środki do płukania gardła, żele lub maści (oblepiające śluzówkę jamy ustnej). Ponadto środki ściągające, jak wyciąg z korzenia rabarbaru , nalewka z mirry, azotan srebra.

Stosowane są środki o właściwościach ściągających i żrących, których działąnie powinno przyspieszyć złuszczenie martwego naskórka i gojenie tkanek Taki efekt ma siarczanu cynku i rozcieńczony roztworu nadtlenku wodoru , ten ostatni działa także lekko antyseptyczne . Istnieje także maść przeciwzapalna przepisywana na receptę zawierająca acetonid triamcynolonu, którą można stosować jako maść zabezpieczającą.

Można także stosować naturalne środki przeciwzapalne, takie jak olejek z drzewa herbacianego , ekstraktu z balsamu cytrynowego a także płukać jamę ustną rumiankiem i szałwią.
Unikanie substancji stosowanych w pastach do zębów, jak laurylosiarczan sodu, według badań, powoduje zmniejszenia powstawania aft o 64%.

Mieszanina sulfonowanych fenoli i kwasu siarkowego zmniejsza dolegliwości wywoływane powstającymi aftami, tworzy na ich powierzchni ochronny film. Środek ten podawany jest przez stomatologa miejscowo, za pomocą kaniuli. Istnieje także możliwość samodzielnego stosowania wspomnianego środka.

 

Afty Bednara


Jako afty Bednara (nazwa pochodzi od austriackiego lekarza Alois Bednar , 1816-1888) określa się zmiany u niemowląt, które występują w ciągu pierwszych miesięcy życia. Są to owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej lub podniebienia, które zwykle trudno ustępują. Mogą one także występować na powierzchni ust. Są one spowodowane przez mikrourazy. Afty Bednara leczą się spontanicznie. Są podobne do wrzodów aftowych ale nie wywołują ich wirusy.